Verwarming ontdekt in Afrika
Volgens de meeste archeologen besloot de eerste
aap zo'n 4,4 miljoen jaar geleden dat op 2 benen lopen best interessant was. De
mens was geboren.
De homo habilis, of 'handige man', ontwikkelde
de eerste werktuigen. Hij ontdekte ook het gebruik van het vuur 2,4
tot 1,5 miljoen jaar geleden. Het vuur was een belangrijke hulp in de
keuken en hielp ook wilde dieren op afstand houden. Wat verwarming betreft,
was een koelkast waarschijnlijk meer welkom geweest, want de homo habilis
woonde in tropisch Afrika.
Op reis met een dierbare vriend
Homo erectus Homo sapiens
Het was onze daaropvolgende voorouder, de homo erectus,
die het eerst Afrika verliet zo'n 1,8 miljoen tot 300.000 jaar geleden. Hij reisde
doorheen Zuidoost-Azië tot in Noord-China en zuidelijk naar Java. Zelfs geschoren
lijkt de homo erectus zo anders dan wijzelf, dat we elke cc van onze hersencellen
moeten aanwenden om hem als betovergrootvader te aanvaarden. Cc hersenmassa is
maar een deel van het contrast. Eten, kauwen, verteren, lopen, praten, slapen, ...
zijn op onvoorstelbare wijze veranderd. En al die tijd was er het vuur.
Een ander woord voor thuis
Gedurende 1,5 miljoen jaar hebben we van de stralingswarmte
van het vuur kunnen genieten. En we gebruikten stenen om het onder controle te
houden en als keukengerei. Grotbewoners zullen de stralingswarmte opgeslagen in
de rotswanden zeker hebben kunnen waarderen, lang nadat het vuur op een laag pitje
werd gezet voor de nacht. En naarmate onze bouwkennis groeide, temde de mens het
vuur verder met stenen vuurhaarden, die de warmte steeds beter konden vasthouden.
Zodra de zomer voorbij was, werd de haard het
middelpunt van elke woning. We aten en rustten er, na het jagen en verbouwen in
de koude omgeving buiten. Nog steeds, diep in ons onderbewuste, geldt de haard
als de veiligste plek ter wereld.
Zo'n 100 tot 50 jaar geleden
Zonder het vuur zou de prehistorische mens
koude klimaten nooit hebben overleefd. Zonder de stralingswarmte van
het vuur heeft geen mens ooit in koude landen als Finland gewoond.
Tot zo'n 50 jaar of meer geleden, wanneer we aanvingen
woningen en werkplaatsen te verwarmen met warme lucht. In zoveel woningen is de
vuurhaard herleid tot een secundaire verwarming, indien hij al niet volledig werd
verbannen naar de centrale verwarmingsketel in kelder of garage. Voor velen is
stralingswarmte dan ook enkel nog een warme jeugdherinnering.
Volgens het principe van de heteluchtballon, verhitten
we metalen toestellen die zo gebouwd zijn dat ze vooral warme lucht voortbrengen
en nagenoeg geen stralingswarmte. Hoewel deze zogenaamde convectoren ons warm kunnen
houden, is hun warmte van een totaal andere kwaliteit. Om de gevolgen van deze
verandering na 1,5 miljoen jaar evolutie met stralingswarmte goed te kunnen inschatten,
moeten we de invloed van verschillende soorten warmte
op ons lichaam beter leren begrijpen.
|
